درس یک

اهداف
1ـ راز خلقت انسان همانند راز شكفتن يك گل است يعني در درون او قابليت و استعداد شكوفايي به امانت نهاده شده است، تا از نقص به كمال برسد.
2ـ شناخت حضرت ابراهيم (ع ) بر اساس سوره ي مباركه‏ي انعام
3ـ تقويت و توجه بيش‏تر به فرهنگ پيامبران الهي
4ـ تلاش براي تعالي بخشيدن به زندگي و الگو گرفتن از راه مستقيم پيامبران

 

خلاصه و محورهاي اصلي درس

الف ) سرگذشت حضرت ابراهيم (ع ) در چند سوره از سوره‏هاي قرآن كريم آمده است .

ب ) ايشان با عمو يا سرپرست خود «آزَر» زندگي مي‏كرد، كه بت‏پرست بود.

ج ) خداوند ملكوت (باطن و غيب ) آسمان‏ها و زمين را به ابراهيم (ع ) نشان داد.

د) حضرت ابراهيم (ع ) با استدلال به اين كه ماه ، ستاره و خورشيد قابل پرستش نيستند و روح انسان نيازمند معبودي غير آفِل و پايدار و نامتناهي است ، مردم را به محبوب حقيقي و نهايي متوجه كرد.

هـ) حضرت ابراهيم (ع ) آرمان و هدف خود را يكتاپرستي و خداجويي در زندگي برگزيد

درس دوم

اهداف
1ـ شناخت خودِ انساني براي رسيدن به كمال
2ـ تنوّع استعدادها به جهت تنوع كمال‏هاي انسان است و آن هم به جهت روحيه‏ي بي‏نهايت‏طلب آدمي است .
3ـ نعمت قدرت «تفكر» و قدرت «انتخاب » سبب «مسئوليت » انسان در پيشگاه الهي است .
4ـ تلاش براي برگزيدن آگاهانه‏ي هدف و حقيقت زندگي

خلاصه و محورهاي اصلي درس
الف ) انتخاب بزرگ ابراهيم (ع ) در نوجواني و جدايي از سرپرست خود آزر به دليل خداپرستي
ب ) آدمي از همان كودكي ، ميل و استعداد رسيدن به خوبي‏ها و كمالات را دارد و احساس نشاط و خرسنديش به اندازه ي رسيدن به آن‏ها است؛ مانند: علم ، ادب ، شجاعت ، سلامتي و عزت
ج ) انسان داراي روحيه‏ي بي‏نهايت‏طلب است و سير نمي‏شود زيرا استعدادهايش گسترده است .
د) مهم‏ترين نعمت خدا به انسان قدرت «انتخاب ، اختيار و تفكر» است .
هـ) انسان خود مسئول سعادت يا شقاوت خويش است .
ي ) استعدادهاي گياهان طبيعي و محدود است و استعدادهاي حيوانات نيز غريزي و محدود مي‏باشد

 

درس سوم

اهداف درس
 1- آشنايي با فرهنگ يكي از بزرگ ترين پيامبران الهي «حضرت ابراهيم (ع )»
2- حضرت ابراهيم (ع ) به مبارزه با بت پرستان و عموي خود «آزر» برخاست .
3- حضرت ابراهيم (ع ) استدلال نمود كه ستاره ، خورشيد و ماه پايدار و ثابت نيستند و محبوب حقيقي بايد پايدار و نامتناهي باشد.
خلاصه و محورهاي اصلي درس 2
1- شناخت خود و تفكّر در خويشتن وسيله ي رسيدن به كمال است .
2- تنوّع استعدادها ناشي از تنوّع كمال هاي آدمي است و براي شكوفا شدن استعدادها از دو عنصر تعقّل و اختيار بهره مند هستيم .
3- قدرت تفكّر و انتخاب سبب مسئوليّت انسان در پيشگاه الهي مي گردد.
خلاصه و محورهاي اصلي درس 3
1- آشنايي با اختلاف خواست ها، مقاصد و دل بستگي هاي انسان
2- دانش و آگاهي آدمي و بينش درست در انتخاب مقاصد و دل بستگي ها
3- براي تشخيص مقاصد و محبوب هاي اصلي ، جاودان ، فرعي و پايان پذير نيازمند «معيار» هستيم .
4- «قرآن كريم » بهترين معيار براي انتخاب هدف هاي اصيل است .
5- هدف ها و دل بستگي هاي آدمي دو قسم هستند:
  الف ) هدف هايي كه مربوط به دنيا هستند، زودگذر و پايان پذيرند و لذّت محدودي دارند.
   ب ) اهدافي كه مربوط به جهان آخرت هستند، اصيل ، پايان ناپذير و جاودان بوده و سرانجام آن رستگاري و سعادت است .
6- براساس معيار الهي و آيات نوراني قرآن ، طالبان هدف هاي زودگذر (دنيا) در تلاش خود ممكن است به مقداري از آن خواسته ها برسند و نيز براساس حكمت الهي ، به بعضي از خواسته هاي دنيوي آن ها چيزي اِعطا نشود. يعني احتمال نرسيدن به آن خواسته ها هم براي انسان وجود دارد. اما طالبان جهان آخرت كه طالب هدف هاي جاويدان و باقي هستند، اگر مؤمن باشند، به كوشش آن ها پاداش داده خواهد شد. يعني اين اَجر الهي همگاني است و به همه ي افراد براساس تلاش شان ثواب و پاداش اِعطا خواهد شد.

 درس چهارم

خلاصه و محورهای اصلی
1- اصلي ترين و كامل ترين هدف و برترين محبوب انسان خداست و تقرّب به او كه همه ي زيبايي ها را دربردارد، هدف نهايي انسان است .
2- دل بستگي ها و هدف ها از نظر ارزش و اعتبار يكسان نيستند و باهم تفاوت دارند.
3- انتخاب درست دل بستگي ها و مقاصد و اولويّت بندي درست آن ها سبب تناسب ، توازن و كمال در زندگي دنيوي مي شود.
4- آن چه كه خدايي است و در نزد خداست پايان ناپذير، ابدي ، هميشگي و پايدارتر از خوبي هاي دنيوي است .
5- خشنودي خدا بالاترين پاداش براي انسان است .
6- آشنايي با فرازهايي از مناجات المُحبّين از امام زين العابدين (ع ) كه از خدا، دوستي خدا را و دوستي هر آن كس كه خدا را دوست دارد و دوستي هر كاري كه انسان را به قرب خدا مي رساند، طلب مي كند.

درس پنجم

اهداف

1) آشنايي با اوصاف خدا

2) نگرش توحيدي به جهان و زندگي

3) تقويت اُنس به خداوند و بندگي او

4) استفاده از مفاهيم و معاني صحيح در راز و نياز با خدا و شناخت آن‏ها در قرآن كريم

درس ششم

1خلاصه و محورهاي اصلي درس

الف‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏) آشنايي با فرازهايي از سوره‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ي مباركه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ي يس‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏(آيات۳۳ تا۴۰) كه شامل دو قسمت است‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏.

1) زمين زنده مي‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود و زندگي مي‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏بخشد.

2) نظم و زيبايي در آسمان

ب‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏) همه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ي مخلوقات جهان‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏، نشانه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ي حكمت‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏،قدرت‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏، علم‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏،رحمت و عظمت الهي هستند.

ج‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏) آثار و نشانه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏هاي خدا براي كساني است كه در جستجوي او هستند و مي‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏خواهند او را بشناسند و به او ايمان آورند؛ در درون خودشان يعني روح و جسم انسان‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏، «آيات انفسي‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏» موجود است و در عالم بيرون نشانه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏هايي از قبيل دانه و ميوه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏، چشمه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏سارها، زوجيت گياهان‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏، منظومه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ي شمسي و سيارات و ستارگان‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏، «آيات آفاقي‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏» موجود است‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

درس هفتم

اهداف

1) آشنايي با برخي صفات خداوند كه در قرآن كريم آمده (ثبوتيه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏) و صفاتي كه از خداوند نفي مي‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شوند. (سلبيه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏)

2) توجه بيش‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏تر به ياد خدا و اُنس با او

3) چگونگي سخن گفتن با خدا و توانايي در تشخيص اوصافي كه مي‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏توان به خدا نسبت داد يا از او سلب كرد

خلاصه و محورهاي اصلي درس

الف‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏) تحميد (ستايش‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏) و تسبيح (سپاس‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏) خداوند بر دو مبنا صورت مي‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏گيرد.

1) توصيف ثبوتي

2) توصيف سلبي

ب‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏) خداوند جامع تمامي اوصاف كمالي در حدّ تام‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ آن مي‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏باشد.

ج‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏) اوصاف نقص و نياز ناشي از ضعف و فقر موجودات را نمي‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏توان به خدا نسبت داد. (تنزيه خدا از صفات نقص‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏)

د) تحميد حق، در واقع ذكر و يادِ صفات كماليه و ثبوتيه‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ی حق است و تسبيح خدا؛ يعني تنزيه ذات مقدس حق‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏تعالي از صفات نقص‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

یاد آوری
آن‏چه كه در درس‏آزمون‏هاي گذشته به‏صورت خلاصه مطرح شد، عبارت‏اند از:
1- زندگي حضرت ابراهيم (ع‏) و انتخاب بزرگ ايشان كه همانا يكتا پرستي است‏.

2-كمال‏طلبي انسان و شناخت گستردگي كمال انسان و دو قدرت انديشه و اختيار براي رسيدن به كمال‏.
3- اختلاف خواسته‏ها و دل بستگي‏هاي انسان‏.
4- هدف‏هاي پايان‏ناپذير و پايان‏پذير براي انسان‏.
5- صفات الهي و شناخت صحيح آن‏ها.


 درس نهم

اهداف كلّي و محورهاي درس
1- آشنايي با شيوه هاي كسب ايمان و راه هاي تقويت آن
2- آشنايي با عوامل تقويت ايمان در آيات و روايات

شرح مفاهيم درس
1- مؤمنان در نمازشان خشوع و فروتني دارند و از لغو و بيهودگي روي گرداني مي كنند و زكات مال خود را مي پردازند.
(آيات اول سوره‏ي مؤمنون)
2- پاكي دوران جواني ، فرصتي طلايي است براي رسيدن به ايمان . پيامبر(ص ) فرمودند: «يكي از ملائكه هر شب بر بالين جوانان مي‏آيد و ندا مي دهد: برخيزيد و (براي رستگاري ) بكوشيد.»
3- امام خميني فرموده اند: «نگذاريد قُواي جواني از دست برود و شيطان به شما پيشنهاد كندكه بگذار براي آخر عمر، خودت را اصلاح كن .» (دوري از تأخير انداختن توبه )
4- راه هاي رسيدن به ايمان يا عوامل تقويت ايمان عبارت اند از:
الف ) تفكر پيرامون آيات خدا در گستره ي هستي
ب ) توجّه دائم به خداوند و ذكر و ياد او
ج ) توجه به نعمت‏ها و لطف‏هاي خدا به انسان
د ) انجام نيكي ها و واجبات و دوري از بدي ها و محرّمات
هـ) شيطان انسان را از راه دشمني ، كينه ، شراب و قمار و بازداشتن از ياد خدا (نماز) فريب داده و مانع صعود

 

درس دهم

اهداف كلّي و محورهاي درس

1- آشنايي با عزم و محتواي آن (عهد و پيمان‏) در زندگي انسان

2- آشنايي با فرازهايي از عزم استوار ابراهيم (ع‏) در قرآن

شرح مفاهيم درس
1- تصميم و عزم قاطع حضرت ابراهيم (ع‏) در مبارزه با بت پرستي و نابود كردن بت‏ها

2- عزم‏، ظهور گوهر انسانيت است‏؛ يعني اختيارات و تفاوت درجات انسان‏ها، به درجات عزم آن‏ها بستگي دارد.

3- استواري‏، اعتماد، شكيبايي و تحمل سختي‏ها، از آثار عزم قوي است‏.

4- لقمان حكيم راه و رسم زندگي را به فرزندش مي‏آموزد و مي‏گويد: «بر آن‏چه كه بر تو مي‏رسد استقامت كن كه اين از عزم و اراده در كارهاست‏.»

5- محتواي عزم (عهد و پيمان‏) ميان انسان و خدا در سه مرحله صورت مي‏گيرد:

الف‏) قدم گذاشتن در راه

ب‏) تجديد روزانه‏ي عهد

ج‏) تكميل عهد

6- سالك كوي حق‏، وقتي قدم در راه مي‏گذارد، اعمالش تحت قلمرو يكي از احكام پنج‏گانه‏ي تكليف يعني‏: «واجب‏، حرام‏، مستحب‏، مكروه و مباح‏» قرار مي‏گيرد.

7- سالك راه خدا مي‏بايستي از محرمات، گناهان و حتي مكروهات هم اجتناب كند

 

 درس یازدهم

اهداف درس

1- آشنايي با عوامل تقويت‏كننده‏ي عزم در آيات قرآن و احاديث

2ـ تلاش براي تحصيل عوامل تقويت عزم و توجّه كامل به آن

 

خلاصه و محورهاي اصلي درس

1ـ براي اين‏كه عزم و تصميم انسان پايدار بماند، استفاده از شيوه‏هاي تقويت‏كننده ضرورت دارد.

2ـ قرآن كريم و پيشوايان ما راه‏هاي مختلفي را براي تقويت و پايداري در عزم پيشنهاد نموده‏اند.

3ـ تسريع در انجام تصميم‏، سبب تقويت عزم مي‏شود.

4ـ توجه دايمي به پيمان و دوري از غفلت‏، از عوامل پايداري در عزم است‏.

5 ـ رعايت اصل اعتدال و اصل تدريج و تداوم از موجبات تداوم عزم است‏

 

درس دوازدهم

اهداف درس

1ـ آشنايي با ضرورت مراقبت از عهدها و پيمان‏‏ها

2ـ آشنايي با معني مراقبت و ابعاد گوناگون آن

3ـ آشنايي با ضرورت و نحوه‏‏ي محاسبه از خود

4ـ توجه و علاقه‏‏مندي به مراقبه و محاسبه از عهدها و اعمال

5ـ توجه به آيات و روايات پيرامون مراقبه و محاسبه

خلاصه و محورهاي اصلي درس

1ـ قرآن كريم و ائمه (ع‏‏) ما را دعوت به مراقبه و محاسبه مي‏‏نمايند.

2ـ شرط اصلي دين‏‏داري باقي ماندن بر عهد و پيمان‏‏هاست‏‏.

3ـ لازمه‏‏ي بقا بر عهد، مراقبت دايمي از آن است‏‏.

4ـ جنبه‏‏هاي ظاهر و باطن عمل‏‏، به مراقبت نيازمند هستند.

5 ـ نيّت به‏‏عنوان روح هر عمل مراقبت بيش‏‏تري مي‏‏طلبد.

6ـ ارزيابي و محاسبه‏‏، شرط ديگر موفقيت در پيمان‏‏ها و عهدهاست‏‏.

7ـ محاسبه‏‏ي نفس‏‏، از سيره‏‏ي معصومين (ع‏‏) است‏‏.

8 ـ وارد كردن و پياده كردن محاسبه در برنامه‏‏ي زندگي‏‏، سبب گام برداشتن به‏‏سوي مراتب بالاي دينداري مي‏‏شود

 

درس سیزدهم

اهداف درس

1) آشنايي با برنامه‏ريزي در زندگي و ضرورت آن

2) آشنايي با برنامه‏ي زندگي از ديدگاه ائمه‏ي هدي‏(ع‏) و ضرورت برنامه‏ريزي در زندگي

3) آشنايي با آداب خواب‏، استراحت‏، خوردن‏، آشاميدن و ورزش

4) داشتن انگيزه براي اُسوه قرار دادن معصومين (ع‏) در برنامه‏هاي زندگي

5) تلاش براي استفاده‏ي درست از عمر و فرصت‏ها

6) تلاش براي تنظيم برنامه‏ي خواب‏، استراحت‏، خوردن‏، آشاميدن و ورزش

خلاصه و محورهاي اصلي درس
1) توصيه‏هاي لقمان حكيم به فرزندش نمونه‏اي از برنامه‏هاي زندگي يك انسان مسلمان است‏.
2) انسان در راه زندگي به برنامه‏اي نياز دارد كه در آن‏، زمان مناسب و كيفيت درست هر عمل، معلوم باشد.
3) داشتن برنامه‏اي براي طي كردن راه كمال‏، به انسان اختصاص ندارد و در زندگي همه‏ي موجودات مشاهده مي‏شود.
4) هر لحظه از عمر و هر مرحله از آن‏، ظرف عملي شايسته براي همان لحظه و مرحله است‏.
5) رسول خدا (ص‏) و امامان بزرگوار (ع‏) براي برنامه‏ريزي و تقسيم ساعات روز توصيه‏هايي فرموده‏اند.
6) اعمال ديني عموماً زمان خاصي دارند كه در آن زمان مؤثرتر واقع مي‏شوند.
7) وظايف ديني در مجموع به سه دسته تقسيم مي‏شوند: در رابطه با خدا، مخلوقات خدا و با خود.
8) رسول خدا (ص‏) و امامان بزرگوار (ع‏) براي خواب و استراحت‏، خوردن و آشاميدن‏، ورزش و تندرستي سيره‏ي خاصي داشتند و در اين زمينه‏ها به پيروان خود سفارش‏هايي كرده‏اند. بكوشيم با اُسوه قرار دادن معصومين بزرگوار (ع‏)، براي خواب و استراحت‏، خوردن و آشاميدن‏، ورزش و تندرستي برنامه‏اي مناسب با موقعيت خود تنظيم كنيم‏

درس چهاردهم

اهداف
1) قرآن و ضرورت آشنايي با آن و اهميّت تدبّر و تفکّر در کتاب الهي
2) تقويت علاقه‏مندی به تلاوت و توانايي در ترجمه‏ي بعضي از آيات قرآن کريم
3) بيان، ضرورت و اهمیّت تفکّر در قرآن کريم و بهره گرفتن از آن جهت اصلاح زندگي
4) آثار، فوايد و نتايج تفکّر در قرآن کري

خلاصه و محورهاي اصلي درس

الف) قرآن کتاب هدايت و برنامه‏ي زندگي انسان است.

ب) اين کتاب براي همه‏ي انسان‏ها نازل شده است.

ج) براي اين‏که بتوانيم از هدايت‏هاي اين کتاب بهره ببريم، بايد صفات و ويژگي‏هايي را کسب کنيم.

د) تدبّر در قرآن کريم، ثمرات و نتايج بزرگي دارد که به رستگاري آدمي مي‏انجامد.

هـ) معلّمان اصلي قرآن کريم، رسول خدا (ص) و ائمه‏ي معصومين هستند و کساني‏که از ابواب علم آن‏ها بهره برده‏اند، به تبعيت از آنان مي‏توانند معلم اين کتاب باشند

درس پانزدهم

اهداف

1) آشنايي با مهم‏ترين وظايف انسان در برابر خدا

2) آشنايي با برخي از آيات قرآن و اين‏که نماز به‏عنوان نمونه‏اي از انجام اين وظايف است.

3) علاقه‏مندي و انس به انجام وظايف در رابطه با خدا و قرآن کريم و عشق به نماز

محورهاي اصلي درس و خلاصه‏ی آن

الف‏) ياد و ذکر خداوند يکي از وظايف انسان در مقابل خدا است.

ب‏) ياد خداوند به‏‏صورت تسبيح و تحميد بيان مي‏شود.

ج‏) ما در نماز، خداوند را تسبيح و تحميد مي‏کنيم.

د) ما بايد نيازها و خواسته‏هاي خود را به درگاه خداوند ببريم و از او بخواهيم.

هـ ) قسمت‏هايي از نماز، بيان خواسته‏هاي ما از خداوند است

درس شانزدهم

اهداف

1) آشنايي با بعضي از حكمت‏هاي وضو و اذان

2) آشنايي با برخي از احكام مربوط به مقدمات و شرايط نماز

3) علاقه‏مندي به رعايت آداب و مقدمات نماز و احكام آن

خلاصه و محورهاي اصلي درس

الف‏) همه‏ي موجودات عالم هستي تسبيح گوي خدايند.

ب‏) نداي اذان‏، از توجّه بنده به خالق عظيم و رحيم و حضور در پيشگاه او خبر مي‏دهد.

ج‏) حضور در پيشگاه پروردگار، آدابي دارد كه مهم‏ترين آن‏ها «طهارت» است‏.

د) طهارت ظاهر و باطن‏، هر دو براي حضور در پيشگاه خداوند ضروري‏اند.

هـ ) هر يك از اعمال وضو حكمت خاصي دارد، كه توجه به آن‏ها معنويت وضو را افزايش مي‏دهد.

و) بدن و لباس نمازگزار احكامي دارند كه رعايت آن‏ها ضروري است‏.

ز) وضوي صحيح داراي احكام خاصي است كه بايد رعايت شوند

+ نوشته شده در  یکشنبه هفدهم بهمن ۱۳۸۹ساعت 12:9  توسط علی اکبر ملایی  |